Ze lag op een afstand van het hek waar ik de Steller zeeleeuw zou meten. Ze keek naar mij en daarna naar de groep. Ze deed wat ik vroeg, maar trager dan normaal. Op dat moment nam ik een besluit dat ik jaren later voor mezelf niet durfde te nemen. Ik stopte.

Wat er gebeurde

Ik werkte met een Stellerzeeleeuw voor een onderzoeksproject. Ik moest metingen bij haar doen. Meestal liep dat soepel. Deze keer niet. Het was paartijd en het vrouwtje was op haar hoede.

Je zag het aan haar gedrag. Ze kwam minder snel naar me toe. Ze hield haar aandacht deels bij de groep. Ze werkte mee, maar met tegenzin. Ze was terughoudend.

Ik had door kunnen gaan. Het onderzoek had een planning en de metingen waren nodig. Maar ik wist wat er zou gebeuren als ik doorzette. Ze zou zelf weggaan. Dan verlies je meer dan één sessie. Je beschadigt het vertrouwen dat je maanden hebt opgebouwd.

Dus stopte ik de sessie voortijdig. Ik vroeg haar iets wat ze makkelijk kon, beloonde haar en sloot positief af. Zo bleef de deur open voor de volgende keer.

Waarom een dier zo reageert

Een dier leeft om te overleven. Elke handeling kost energie. Voelt iets niet goed, dan stopt het en/of gaat het weg. Een dier voelt geen schuld en denkt niet aan wat de baas ervan vindt. Het luistert naar wat het voelt en handelt daarnaar.

Mensen doen het anders

Wij gaan door. Uit loyaliteit, uit plichtsgevoel of omdat de planning het vraagt. Stoppen voelt als falen. Zeker als je leiding geeft.

Ik weet hoe dat werkt. Jarenlang voelde ik dat ik niet meer op mijn plek zat. Toch ging ik door. Voor mijn toenmalige baas en vooral voor de dieren. Ik deed bij mezelf precies wat ik bij die zeeleeuw nooit zou doen. Ik negeerde de signalen. Het gevolg was een burn-out.

Herken je dit in je team? Een medewerker die stiller wordt in overleg. Die later reageert op mails. Die ja zegt en nee bedoelt. Dat is hetzelfde terughoudende gedrag als bij die zeeleeuw. Het verschil is dat een mens niet wegloopt. Hij blijft, tot het niet meer gaat.

De les

Stoppen op het juiste moment beschermt vertrouwen. Doorgaan tegen je gevoel in beschadigt het.

Waarom lukt dit dieren wel en ons vaak niet? Dieren luisteren naar hun lijf. Mensen luisteren naar verwachtingen. We praten ons gevoel weg met argumenten. Het project moet af. De anderen rekenen op me. Ik wil niet zwak overkomen. Een dier kent die argumenten niet.

Als leider speel je hier een grote rol. Jij bepaalt of stoppen in je team voelt als falen of als een professionele keuze. Dat verschil kan burn-outs voorkomen.

Zo pas je het toe

Kijk naar gedrag, niet alleen naar woorden. Iemand zegt dat het prima gaat, maar komt later binnen en zegt minder in overleg. Benoem wat je ziet en vraag ernaar.

Maak stoppen bespreekbaar. Stel in je teamoverleg de vraag waar mensen energie in steken die niet goed voelt. Je krijgt eerlijker antwoorden dan je denkt.

Sluit positief af. Stopt een taak of project, benoem dan wat het wel heeft opgeleverd. Zo blijft het vertrouwen heel, net als bij de zeeleeuw.

Geef zelf het voorbeeld. Vertel wanneer jij ergens mee stopte en waarom. Je team kijkt naar wat jij doet, niet naar wat je zegt.

Sta je voor de klas? Een onrustige groep doorduwen met de les kost meer dan even stoppen. Kies een korte opdracht die lukt en sluit af met succes. De volgende les start je met een groep die wil.

Terug naar de zeeleeuw

Die zeeleeuw liet precies zien wat ze nodig had. Ik hoefde alleen te kijken. Het stoppen kostte me een paar metingen. Het leverde vertrouwen op om verder te werken.

Ik wou dat ik toen net zo goed naar mezelf had gekeken. Een dier verspilt geen energie aan iets wat niet goed voelt. Wij kunnen dat leren, als we beter naar gedrag kijken. Bij anderen en bij onszelf.

Wanneer ben jij voor het laatst gestopt omdat je gevoel zei dat het niet klopte?